Bảng Theo Dõi Chênh Áp Lọc AHU – Cách Đo Và Thời Điểm Thay Lọc

Thứ Hai, 19/10/2026

Anh Thư

Kích thước chữ

Mặc định

Lớn hơn

Bảng Theo Dõi Chênh Áp Lọc AHU: Mẫu Biểu Kiểm Tra, Cách Đo, Ngưỡng Cảnh Báo Và Thời Điểm Thay Lọc

Bảng theo dõi chênh áp lọc AHU (AHU Filter Differential Pressure Monitoring Log) là biểu mẫu ghi nhận sự thay đổi tổn thất áp suất qua bộ lọc trong quá trình vận hành. Việc theo dõi chênh áp giúp phát hiện tình trạng bám bụi, tăng trở lực, đánh giá chu kỳ thay thế và xây dựng kế hoạch bảo trì hệ thống HVAC. Đối với AHU có nhiều cấp lọc, cần theo dõi riêng từng cấp để đánh giá chính xác tình trạng hoạt động.

Trong hệ thống điều hòa không khí và thông gió công nghiệp, bộ lọc không khí là thành phần quan trọng nhằm loại bỏ bụi và các hạt ô nhiễm khỏi dòng khí.

Khi AHU vận hành, bụi dần tích tụ trong vật liệu lọc. Thông thường, quá trình này làm tăng chênh lệch áp suất giữa phía trước và phía sau cấp lọc.

Nếu không được theo dõi, bộ lọc có thể hoạt động với trở lực quá cao, gây giảm lưu lượng gió hoặc tăng nhu cầu điện năng quạt, tùy theo chế độ điều khiển.

Vì vậy, xây dựng bảng theo dõi chênh áp lọc AHU giúp bộ phận kỹ thuật chủ động đánh giá tình trạng bộ lọc và lựa chọn thời điểm thay thế phù hợp với điều kiện thực tế.

1. Chênh Áp Lọc AHU Là Gì?

Chênh áp lọc khí (Differential Pressure) là chênh lệch áp suất giữa phía trước và phía sau bộ lọc không khí.

Đơn vị đo thông dụng là Pascal (Pa).

Khi không khí đi qua vật liệu lọc, năng lượng áp suất bị tổn thất do sức cản của cấu trúc lọc.

Chênh áp thường được xác định theo công thức:

ΔP = P trước lọc - P sau lọc

Trong đó:

ΔP: Chênh áp bộ lọc (Pa).
P trước lọc: Áp suất tĩnh phía trước bộ lọc.
P sau lọc: Áp suất tĩnh phía sau bộ lọc.

1.1. Chênh áp ban đầu

Chênh áp ban đầu (Initial Pressure Drop) là tổn thất áp suất khi bộ lọc mới, được xác định tại lưu lượng quy định.

Giá trị này phụ thuộc vào:

Vật liệu lọc.
Cấp hiệu suất lọc.
Diện tích bề mặt lọc.
Cấu trúc và chiều sâu bộ lọc.
Lưu lượng không khí.

1.2. Chênh áp trong quá trình sử dụng

Khi bụi tích tụ, trở lực của nhiều loại bộ lọc khô tăng dần.

Tuy nhiên, chênh áp có thể thay đổi do lưu lượng quạt, độ ẩm, tình trạng vật liệu hoặc sự cố rò rỉ và hư hỏng.

1.3. Chênh áp giới hạn

Chênh áp giới hạn là giá trị được xác định để đánh giá khi nào bộ lọc cần bảo trì hoặc thay thế.

Giới hạn này cần căn cứ vào khuyến nghị của nhà sản xuất, thiết kế hệ thống và yêu cầu vận hành thực tế.

Lưu ý: Không có một mức chênh áp thay lọc cố định áp dụng cho mọi loại lọc G4, F7, F8, ePM1 hoặc HEPA. Các bộ lọc khác nhau có thể có giới hạn vận hành khác nhau.

2. Tại Sao Cần Theo Dõi Chênh Áp Lọc AHU?

2.1. Phát hiện lọc bám bụi

Khi lưu lượng tương đối ổn định, xu hướng tăng chênh áp có thể phản ánh sự tích tụ bụi trong vật liệu lọc.

2.2. Duy trì lưu lượng thiết kế

Nếu trở lực bộ lọc tăng vượt khả năng của quạt, lưu lượng cấp có thể giảm.

Điều này ảnh hưởng đến thông gió, khả năng xử lý nhiệt và áp suất của khu vực.

2.3. Kiểm soát điện năng quạt

Đối với hệ thống điều khiển quạt giữ lưu lượng ổn định, chênh áp tăng có thể làm tăng nhu cầu điện năng.

2.4. Chủ động kế hoạch thay lọc

Dữ liệu chênh áp theo thời gian giúp dự báo xu hướng bám bụi và chuẩn bị vật tư thay thế.

2.5. Phát hiện sự cố bất thường

Chênh áp tăng hoặc giảm đột ngột có thể là dấu hiệu cần kiểm tra:

Bộ lọc bị ướt.
Lưu lượng khí thay đổi.
Vật liệu lọc bị rách.
Rò khí qua khung lọc.
Đồng hồ hoặc cảm biến đo lỗi.
Quạt hoặc van gió hoạt động bất thường.

Chênh áp là chỉ số hỗ trợ chẩn đoán, không đủ để khẳng định nguyên nhân nếu không kết hợp kiểm tra thực tế.

3. Mẫu Bảng Theo Dõi Chênh Áp Lọc AHU

Bảng dưới đây là mẫu biểu ghi nhận dữ liệu dành cho bộ phận bảo trì và vận hành.

3.1. Thông tin hệ thống

Thông tin	Nội dung ghi nhận
Mã thiết bị	AHU-01
Vị trí	Nhà máy – Khu vực A
Lưu lượng thiết kế	10.000 m³/h
Cấp lọc 1	ISO Coarse
Cấp lọc 2	ISO ePM1 60%
Ngày thay lọc gần nhất	01/10/2026
Người phụ trách	Bộ phận kỹ thuật HVAC

3.2. Bảng theo dõi chênh áp định kỳ

Ví dụ sau ghi nhận riêng hai cấp lọc của AHU. Các số liệu hoàn toàn mang tính minh họa.

Ngày đo	ΔP lọc thô (Pa)	ΔP lọc tinh (Pa)	Lưu lượng (m³/h)	Đánh giá
01/10	45	95	10.000	Bình thường
08/10	50	103	10.000	Bình thường
15/10	58	118	10.000	Theo dõi
22/10	75	145	10.000	Kiểm tra xu hướng
29/10	90	175	10.000	Kiểm tra, lên kế hoạch
05/11	110	205	10.000	Đánh giá thay lọc

Quan trọng: Các trạng thái trong bảng chỉ là ví dụ minh họa, không phải ngưỡng cảnh báo áp dụng chung. Trạng thái thực tế phải được xác định theo giới hạn cho phép của từng bộ lọc và AHU.

3.3. Mẫu biểu trống cho nhân viên bảo trì

Ngày / Giờ	Mã AHU	Cấp lọc	ΔP (Pa)	Lưu lượng	Tình trạng / Xử lý	Người đo
…	…	…	…	…	…	…
…	…	…	…	…	…	…
…	…	…	…	…	…	…

Ngoài bảng ghi nhận, nên lưu riêng mã bộ lọc, chênh áp khi mới lắp, giới hạn của nhà sản xuất, ngày thay và nguyên nhân thay thế.

4. Bảng Chênh Áp Lọc AHU Tham Khảo

Chênh áp của từng cấp lọc không được xác định chỉ bằng tên gọi G4, F7, F8 hoặc ePM1.

Các giá trị cần lấy từ tài liệu kỹ thuật sản phẩm tại đúng lưu lượng và điều kiện vận hành.

Loại lọc	Chênh áp ban đầu	Giới hạn thay lọc
ISO Coarse / G4 cũ	Theo datasheet	Theo nhà sản xuất / hệ thống
ISO ePM10	Theo datasheet	Theo nhà sản xuất / hệ thống
F7 theo EN 779 cũ	Theo datasheet	Theo nhà sản xuất / hệ thống
F8 theo EN 779 cũ	Theo datasheet	Theo nhà sản xuất / hệ thống
ISO ePM1	Theo datasheet	Theo nhà sản xuất / hệ thống
HEPA H13 / H14	Theo datasheet	Theo thiết kế, nhà sản xuất và quy trình thẩm định

4.1. Vì sao không nên đặt chung một giới hạn?

Bộ lọc có hiệu suất, diện tích vật liệu, cấu tạo và khả năng chịu áp suất khác nhau.

Một giới hạn chênh áp phù hợp với sản phẩm này có thể không thích hợp với sản phẩm khác.

4.2. Chênh áp thử nghiệm và giới hạn vận hành

Một số tiêu chuẩn sử dụng mức chênh áp kết thúc trong quy trình thử nghiệm.

Không nên mặc định giá trị này là ngưỡng thay lọc tối ưu cho mọi công trình.

4.3. Đối với hệ thống nhiều cấp lọc

Nên lắp điểm đo riêng cho từng cấp:

Trước và sau cấp lọc thô.
Trước và sau cấp lọc tinh.
Trước và sau cấp HEPA nếu có.

Cách này giúp xác định cấp lọc nào đang tăng trở lực thay vì chỉ quan sát tổng chênh áp.

5. Cách Thiết Lập Ngưỡng Cảnh Báo Chênh Áp

Để xây dựng cảnh báo, trước tiên cần xác định giới hạn chênh áp được phê duyệt cho từng cấp lọc.

5.1. Ví dụ ngưỡng cảnh báo nội bộ

Giả sử nhà sản xuất và thiết kế hệ thống cho phép thay lọc tại chênh áp 250 Pa, khi vận hành ở lưu lượng thiết kế.

Doanh nghiệp có thể xây dựng mức cảnh báo nội bộ để chủ động bảo trì.

Mức theo dõi	Giá trị ví dụ	Hành động
Bình thường	Dưới 175 Pa	Theo dõi theo lịch
Cảnh báo sớm	175 đến dưới 225 Pa	Tăng tần suất kiểm tra
Gần giới hạn	225 đến dưới 250 Pa	Chuẩn bị thay lọc, xác nhận số đo
Đạt giới hạn	Từ 250 Pa	Thực hiện xử lý theo quy trình

Ví dụ trên sử dụng ngưỡng cảnh báo sớm 70% và gần giới hạn 90% của mức 250 Pa.

Tỷ lệ giới hạn (%) = ΔP thực tế / ΔP giới hạn × 100

Lưu ý kỹ thuật: 70% và 90% chỉ là mức quản lý nội bộ minh họa, không phải quy định của ISO hoặc ASHRAE. Nếu AHU thay đổi lưu lượng, phải xem xét đường cong chênh áp theo lưu lượng hoặc phương pháp cảnh báo được thiết kế phù hợp. Không so sánh trực tiếp các số đo ở lưu lượng khác nhau rồi kết luận mức độ bẩn của lọc.

6. Hướng Dẫn Đo Chênh Áp Lọc AHU

6.1. Thiết bị đo

Một số thiết bị thường được sử dụng:

Đồng hồ chênh áp cơ kiểu Magnehelic.
Đồng hồ chênh áp điện tử.
Cảm biến chênh áp kết nối BMS.
Thiết bị đo áp suất vi sai cầm tay.

6.2. Vị trí lấy áp suất

Đầu lấy áp phía trước được bố trí tại khu vực trước cấp lọc. Đầu lấy áp phía sau được bố trí sau cấp lọc.

Cần lựa chọn vị trí phù hợp, tránh những khu vực dòng khí nhiễu động mạnh và tuân theo thiết kế hoặc hướng dẫn của đơn vị cung cấp thiết bị.

6.3. Kết nối đồng hồ

Với thiết bị có cổng áp suất dương và áp suất âm:

Cổng High (+): nối phía trước lọc.
Cổng Low (-): nối phía sau lọc.

Kiểm tra sơ đồ của thiết bị trước khi kết nối, đặc biệt với các buồng AHU có áp suất âm.

6.4. Quy trình đo

Bước 1: Kiểm tra thiết bị đo

Kiểm tra đồng hồ, ống dẫn áp và trạng thái hiệu chuẩn theo quy trình bảo trì.

Bước 2: Kiểm tra điểm lấy áp

Bảo đảm ống không bị gập, tắc hoặc đọng nước.

Bước 3: Vận hành AHU ổn định

Ghi nhận chế độ quạt, lưu lượng hoặc tốc độ quạt tại thời điểm đo.

Bước 4: Đọc chênh áp

Ghi lại giá trị đo được bằng Pa sau khi số đo ổn định.

Bước 5: So sánh giới hạn

Đối chiếu dữ liệu với giới hạn của cấp lọc ở điều kiện vận hành tương ứng.

Bước 6: Ghi vào biểu mẫu

Ghi ngày giờ, mã AHU, số đo, lưu lượng, tình trạng và người thực hiện.

Bước 7: Đánh giá xu hướng

So sánh các lần đo để phát hiện tốc độ tăng chênh áp hoặc sự thay đổi bất thường.

7. Cách Phân Tích Số Liệu Chênh Áp AHU

7.1. Chênh áp tăng đều

Đây có thể là dấu hiệu bộ lọc đang tích tụ bụi, nếu lưu lượng và các điều kiện đo tương đối ổn định.

7.2. Chênh áp tăng đột ngột

Cần kiểm tra:

Vật liệu lọc bị ướt.
Lượng bụi tăng bất thường.
Lưu lượng quạt tăng.
Ống lấy áp bị nước hoặc bụi ảnh hưởng.
Sự cố đồng hồ đo.

7.3. Chênh áp giảm đột ngột

Không nên kết luận bộ lọc sạch hơn.

Các nguyên nhân có thể bao gồm:

Lưu lượng giảm.
Quạt giảm tốc.
Bộ lọc bị rách.
Rò rỉ qua khung lọc.
Ống đo hoặc cảm biến gặp lỗi.

7.4. Chênh áp cao nhưng lưu lượng vẫn ổn định

Nếu AHU có biến tần giữ lưu lượng ổn định, quạt có thể tăng tốc để bù trở lực.

Khi đó cần kiểm tra công suất điện và mức dự phòng của quạt.

7.5. Chênh áp thấp nhưng chất lượng không khí kém

Chênh áp thấp không chứng minh bộ lọc hoạt động đúng hiệu suất.

Cần kiểm tra độ kín, tình trạng vật liệu và hiệu suất lọc bằng phương pháp phù hợp nếu cần.

8. Khi Nào Cần Thay Lọc AHU?

Thời điểm thay lọc không nên chỉ dựa vào số tháng sử dụng.

Cần kết hợp nhiều yếu tố:

Chênh áp giới hạn.
Lưu lượng và khả năng quạt.
Tình trạng vật liệu lọc.
Điều kiện vệ sinh.
Yêu cầu chất lượng không khí.
Quy trình bảo trì của nhà máy.

8.1. Thay lọc theo chênh áp

Khi chênh áp đạt giới hạn được phê duyệt, cần triển khai xử lý theo quy trình vận hành.

8.2. Thay lọc khi hư hỏng

Ngay cả khi chênh áp chưa đến giới hạn, bộ lọc có thể cần được thay nếu bị:

Rách vật liệu.
Biến dạng nghiêm trọng.
Thấm nước làm mất tính năng.
Nấm mốc hoặc nhiễm bẩn.
Hỏng gioăng hoặc khung.

8.3. Thay lọc theo yêu cầu đặc biệt

Đối với bệnh viện, phòng sạch và cơ sở sản xuất được kiểm soát, chu kỳ thay lọc có thể chịu sự chi phối của quy trình chất lượng và thẩm định riêng.

Nguyên tắc quan trọng: Bảng chênh áp giúp đưa ra quyết định bảo trì có cơ sở, nhưng không thay thế kiểm tra trực quan, đánh giá hiệu suất và các yêu cầu vận hành an toàn.

9. Theo Dõi Chênh Áp Tự Động Bằng Cảm Biến Và BMS

Đối với nhà máy có nhiều AHU, việc ghi chép thủ công có thể mất thời gian.

Doanh nghiệp có thể sử dụng cảm biến chênh áp kết nối với hệ thống BMS (Building Management System).

9.1. Các thông số nên ghi nhận

Chênh áp từng cấp lọc.
Lưu lượng hoặc tốc độ quạt.
Trạng thái quạt hoạt động.
Thời gian vận hành.
Thời điểm phát cảnh báo.
Lịch sử thay lọc.

9.2. Lợi ích của BMS

Theo dõi liên tục.
Ghi nhận xu hướng biến đổi.
Cảnh báo sớm.
Hỗ trợ lập kế hoạch thay lọc.
Giảm công việc ghi chép thủ công.

9.3. Cảnh báo phải xét đến lưu lượng

Chênh áp của bộ lọc thay đổi theo lưu lượng. Vì vậy, với AHU vận hành biến lưu lượng, hệ thống cảnh báo nên xét đến lưu lượng hoặc phương pháp bù theo thiết kế.

Không nên sử dụng một ngưỡng cố định mà bỏ qua sự thay đổi chế độ vận hành.

10. Những Sai Lầm Khi Theo Dõi Chênh Áp Lọc AHU

10.1. Dùng chung ngưỡng cho mọi loại lọc

Mỗi loại bộ lọc có giới hạn và đặc điểm trở lực khác nhau.

10.2. Không ghi nhận lưu lượng

So sánh số đo ở hai lưu lượng khác nhau có thể dẫn đến kết luận sai.

10.3. Lắp sai đầu lấy áp

Kết nối sai cổng High và Low có thể làm giá trị đo không chính xác.

10.4. Không kiểm tra cảm biến

Cảm biến có thể bị lệch điểm không, lỗi tín hiệu hoặc ống lấy áp bị tắc.

10.5. Chỉ đo tổng chênh áp

Đối với hệ thống nhiều cấp lọc, chỉ đo tổng chênh áp có thể gây khó khăn khi xác định cấp cần thay.

10.6. Đợi lọc tắc hoàn toàn

Không nên chờ lưu lượng giảm nghiêm trọng mới tiến hành kiểm tra hoặc thay lọc.

11. Quy Trình Quản Lý Bảng Theo Dõi Chênh Áp Tại Nhà Máy

Bước 1: Lập danh sách AHU

Đánh số từng AHU và các cấp lọc.

Bước 2: Lưu thông số ban đầu

Ghi thông số bộ lọc mới, lưu lượng, chênh áp và giới hạn thay thế.

Bước 3: Xác định lịch kiểm tra

Có thể bố trí kiểm tra hàng tuần hoặc theo mức độ quan trọng của hệ thống.

Tần suất thực tế cần xác định theo điều kiện bụi, rủi ro và quy trình vận hành.

Bước 4: Ghi nhận dữ liệu

Sử dụng biểu mẫu theo dõi thống nhất cho từng AHU.

Bước 5: Phân tích xu hướng

So sánh các lần đo ở cùng điều kiện vận hành hoặc sử dụng phương pháp hiệu chỉnh phù hợp.

Bước 6: Lên kế hoạch vật tư

Dự báo nhu cầu bộ lọc thay thế để tránh gián đoạn bảo trì.

Bước 7: Ghi nhận sau thay lọc

Sau khi thay lọc, cần ghi lại chênh áp ban đầu mới, ngày thay, mã sản phẩm và tình trạng vận hành.

12. Câu Hỏi Thường Gặp Về Bảng Chênh Áp Lọc AHU

Chênh áp lọc AHU bao nhiêu Pa thì phải thay?

Không có một giá trị chung cho mọi bộ lọc. Cần căn cứ vào giới hạn do nhà sản xuất và thiết kế hệ thống quy định.

Chênh áp lọc F7 và F8 có giống nhau không?

Không nhất thiết. Chênh áp phụ thuộc vào vật liệu, diện tích lọc, cấu tạo và lưu lượng thực tế.

Có nên đo chênh áp hàng ngày?

Có thể đối với hệ thống quan trọng hoặc có tải bụi cao. Tần suất phải phù hợp mức độ rủi ro và quy trình bảo trì.

Chênh áp tăng có phải lọc bị bẩn không?

Bám bụi là một nguyên nhân phổ biến, nhưng cần loại trừ thay đổi lưu lượng, nước, lỗi cảm biến và sự cố khác.

Chênh áp thấp có nghĩa là lọc sạch không?

Không. Chênh áp thấp có thể do lưu lượng giảm, lọc bị rách hoặc khí đi vòng qua khung.

Có cần lắp đồng hồ riêng cho từng cấp lọc không?

Nên theo dõi riêng từng cấp nếu cần đánh giá chính xác tình trạng và thời điểm thay thế.

Có thể sử dụng bảng Excel để theo dõi không?

Có. Excel hoặc Google Sheets có thể ghi nhận ngày đo, chênh áp, giới hạn, xu hướng và lịch sử thay lọc.

Chênh áp có xác định trực tiếp lưu lượng AHU không?

Không nên dùng chênh áp bộ lọc để suy ra lưu lượng nếu không có phương pháp hiệu chuẩn và đặc tính xác nhận cho mục đích này.

13. Giải Pháp Theo Dõi Và Tối Ưu Lọc AHU Từ VIETPHAT

CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ THUẬT VIỆT PHÁT – VIETPHAT hoạt động trong lĩnh vực lọc không khí, thiết bị và phụ tùng cho hệ thống HVAC, AHU, PAU, phòng sạch và các ứng dụng công nghiệp.

Với kinh nghiệm từ năm 2012, VIETPHAT hướng đến giải pháp lọc khí đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, hiệu quả sử dụng và chi phí vận hành.

13.1. Tư vấn lựa chọn bộ lọc

VIETPHAT hỗ trợ khách hàng đánh giá cấp hiệu suất, lưu lượng, chênh áp và kích thước bộ lọc.

13.2. Hỗ trợ đánh giá dữ liệu chênh áp

Dữ liệu theo dõi chênh áp có thể được sử dụng để:

Đánh giá tình trạng bám bụi.
So sánh các phương án lọc.
Lập kế hoạch bảo trì.
Phân tích chi phí vòng đời.
Lựa chọn bộ lọc thay thế phù hợp.

13.3. Thông tin cần cung cấp

Mã AHU và khu vực lắp đặt.
Lưu lượng thiết kế.
Cấp hiệu suất lọc.
Kích thước và số lượng bộ lọc.
Chênh áp ban đầu.
Chênh áp hiện tại.
Thông số quạt.
Thời gian sử dụng bộ lọc.

Thông tin càng đầy đủ, việc đánh giá tình trạng lọc và xây dựng kế hoạch thay thế càng có cơ sở kỹ thuật.

14. Kết Luận

Bảng theo dõi chênh áp lọc AHU là công cụ quan trọng trong hoạt động vận hành và bảo trì hệ thống HVAC.

Việc ghi nhận chênh áp theo thời gian giúp phát hiện thay đổi trở lực, hỗ trợ lập kế hoạch thay lọc, hạn chế gián đoạn và kiểm soát chi phí.

Tuy nhiên, dữ liệu chênh áp phải được đánh giá cùng lưu lượng, tình trạng bộ lọc và yêu cầu vận hành.

Không nên đặt một giới hạn chênh áp chung cho tất cả cấp lọc hoặc chỉ dựa vào số đo để kết luận bộ lọc đã đạt hay mất hiệu suất lọc.

VIETPHAT khuyến nghị doanh nghiệp xây dựng bảng theo dõi chênh áp riêng cho từng AHU và từng cấp lọc, kết hợp với kiểm tra định kỳ và dữ liệu kỹ thuật nhà sản xuất.

Tài liệu kỹ thuật tham khảo: