1. Lọc AHU Bị Ướt Là Gì?

Lọc AHU bị ướt là tình trạng vật liệu lọc tiếp xúc trực tiếp với nước, hơi nước ngưng tụ hoặc lượng ẩm vượt ngoài điều kiện thiết kế của bộ lọc.

Tình trạng này có thể xuất hiện tại nhiều vị trí trong AHU:

• Lọc thô G4 hoặc ISO Coarse.
• Lọc tinh F7, F8 theo EN 779 cũ.
• Lọc túi ISO ePM10, ePM2.5 hoặc ePM1.
• Lọc hộp cứng hoặc V-Bank.
• Lọc HEPA trong ứng dụng chuyên biệt.

Tùy cấu tạo và vật liệu, mỗi loại bộ lọc có khả năng chịu ẩm khác nhau.

1.1. Phân biệt độ ẩm cao và lọc bị ướt

Không khí có độ ẩm tương đối cao không đồng nghĩa với việc vật liệu lọc đã bị nước thấm.

Một số bộ lọc được thiết kế để hoạt động ở môi trường có độ ẩm tương đối cao, theo giới hạn công bố của nhà sản xuất.

Tuy nhiên, khi có nước lỏng đọng lại trên vật liệu, xuất hiện dòng nước chảy, hoặc vật liệu đã bị ngâm ướt, cần đánh giá như một sự cố vận hành.

1.2. Bộ lọc chống ẩm có chống nước hoàn toàn không?

Không nhất thiết.

Vật liệu có đặc tính chịu ẩm hoặc kỵ nước có thể chịu được một số điều kiện môi trường nhất định.

Điều này không có nghĩa bộ lọc có thể hoạt động bình thường khi bị nước ngập hoặc thấm ướt kéo dài.

2. Nguyên Nhân Khiến Lọc AHU Bị Ướt

2.1. Nước ngưng tụ từ dàn lạnh

Khi không khí ẩm đi qua dàn lạnh, hơi nước có thể ngưng tụ trên bề mặt dàn trao đổi nhiệt.

Nước ngưng phải được thu gom qua máng nước và đường ống thoát.

Nếu quá trình thu gom hoặc thoát nước không hoạt động đúng, nước có thể tích tụ bên trong AHU.

2.2. Máng nước ngưng bị tắc

Máng thoát nước có thể bị bám cặn, bùn, bụi hoặc chất bẩn trong thời gian vận hành.

Khi nước không thoát đúng thiết kế, máng có thể bị tràn, gây ướt các bộ phận lân cận hoặc bộ lọc nếu vị trí cho phép nước tiếp xúc.

2.3. Đường ống thoát nước không đúng kỹ thuật

Một số sự cố liên quan đến đường thoát nước:

• Đường ống bị tắc.
• Độ dốc thoát nước không phù hợp.
• Bẫy nước ngưng thiết kế sai.
• Bẫy nước bị mất nước hoặc hoạt động không đúng.
• Đường ống bị rò rỉ.

Đặc biệt, tại AHU có buồng dàn lạnh làm việc dưới áp suất âm, bẫy nước ngưng cần được thiết kế phù hợp với chênh áp để bảo đảm khả năng thoát nước.

2.4. Hiện tượng cuốn nước theo dòng khí

Hiện tượng cuốn nước (Coil Condensate Carryover) xảy ra khi các giọt nước bị dòng không khí mang ra khỏi khu vực dàn lạnh.

Các giọt nước có thể di chuyển đến những bộ phận phía sau, bao gồm cả bộ lọc nếu hệ thống có cấp lọc đặt sau dàn.

Nguyên nhân có thể gồm:

• Vận tốc khí qua dàn quá cao.
• Phân bố dòng khí không đều.
• Máng thu nước hoạt động không hiệu quả.
• Thiết kế dàn hoặc buồng AHU không phù hợp.
• Thiếu giải pháp tách nước khi cần thiết.

2.5. Nước mưa xâm nhập cửa gió tươi

Đối với AHU hoặc PAU có cửa lấy gió ngoài trời, nước mưa có thể đi vào hệ thống nếu thiết kế cửa gió không ngăn nước hiệu quả.

Các nguyên nhân có thể là:

• Lam gió che mưa không phù hợp.
• Vị trí cửa lấy gió dễ bị mưa tạt.
• Không có đường thoát nước phù hợp.
• Gioăng và các mối nối bị hở.
• Không có bộ phận tách nước khi cần.

2.6. Ngưng tụ trên vách và khung AHU

Khi bề mặt kim loại có nhiệt độ thấp hơn điểm sương của không khí tiếp xúc, hơi nước có thể ngưng tụ trên bề mặt.

Nếu lớp cách nhiệt bị hư hỏng hoặc không bảo đảm kín hơi, nước có thể xuất hiện trên thành AHU, khung lọc hoặc các kết cấu lân cận.

2.7. Nước từ hệ thống tạo ẩm

Với AHU tích hợp hệ thống tạo ẩm, việc phun nước không đúng hoặc khoảng cách hấp thụ ẩm không đủ có thể làm nước lỏng đọng lại ở những bộ phận phía sau.

2.8. Vệ sinh AHU không đúng phương pháp

Quá trình vệ sinh bằng nước hoặc hóa chất có thể khiến bộ lọc bị ướt nếu không được tháo ra hoặc bảo vệ đúng cách.

3. Dấu Hiệu Nhận Biết Lọc AHU Bị Ướt

Bộ phận bảo trì có thể nhận biết tình trạng lọc bị ướt thông qua quan sát và kiểm tra hệ thống.

Không nên chỉ sử dụng chênh áp để kết luận bộ lọc có bị ướt hay không.

Cần kết hợp kiểm tra trực quan, độ kín, nguồn nước và các thông số vận hành liên quan.

4. Tác Hại Khi Bộ Lọc AHU Bị Ướt

4.1. Tăng chênh áp lọc khí

Khi nước tích tụ trong cấu trúc vật liệu, các khoảng trống cho không khí đi qua có thể bị ảnh hưởng.

Điều này có thể làm tăng trở lực và khiến quạt phải làm việc ở điều kiện khác với thiết kế ban đầu.

4.2. Giảm lưu lượng không khí

Đối với quạt chạy tốc độ cố định, trở lực tăng có thể khiến lưu lượng giảm.

Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng làm lạnh, thông gió và kiểm soát áp suất phòng.

4.3. Tăng điện năng vận hành

Trong hệ thống điều khiển quạt để duy trì lưu lượng, tăng chênh áp có thể làm tăng điện năng tiêu thụ của quạt.

4.4. Hư hỏng vật liệu lọc

Tác động của nước tùy thuộc vào loại vật liệu lọc.

Một số bộ lọc có thể bị biến dạng, suy yếu kết cấu, hỏng lớp keo, giảm độ bền khung hoặc thay đổi tính năng lọc.

4.5. Tăng nguy cơ nấm mốc

Nước và bụi bẩn tích tụ có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển.

Nếu tình trạng ẩm kéo dài, nguy cơ nấm mốc và ô nhiễm vi sinh có thể tăng lên.

4.6. Ảnh hưởng chất lượng không khí

Bộ lọc bị hư hỏng, rò khí hoặc xuất hiện ô nhiễm vi sinh có thể ảnh hưởng đến chất lượng không khí phía sau.

4.7. Ảnh hưởng vận hành sản xuất

Trong các cơ sở có yêu cầu không khí nghiêm ngặt, sự cố lọc bị ướt có thể dẫn đến việc phải dừng thiết bị, kiểm tra và đánh giá lại khu vực.

5. Lọc AHU Bị Ướt Có Tiếp Tục Sử Dụng Được Không?

Đây là câu hỏi thường gặp trong quá trình bảo trì AHU.

Câu trả lời phụ thuộc vào loại bộ lọc, mức độ ẩm ướt, thời gian tiếp xúc nước và hướng dẫn của nhà sản xuất.

5.1. Trường hợp bộ lọc chỉ tiếp xúc không khí ẩm

Nếu bộ lọc chỉ làm việc trong không khí có độ ẩm cao nhưng vẫn nằm trong giới hạn kỹ thuật, không có nước lỏng, không biến dạng và không có dấu hiệu ô nhiễm, có thể tiếp tục vận hành theo hướng dẫn sản phẩm.

5.2. Trường hợp vật liệu lọc đã thấm nước

Đối với bộ lọc dùng một lần có vật liệu bị thấm nước, giải pháp an toàn thường là tháo kiểm tra và thay thế nếu tính năng không còn được bảo đảm.

Không nên mặc định việc hong khô có thể khôi phục hiệu suất và cấu trúc vật liệu.

5.3. Trường hợp bộ lọc có nấm mốc

Bộ lọc có dấu hiệu nấm mốc hoặc ô nhiễm vi sinh cần được thay thế và xử lý phù hợp.

Đồng thời, phải kiểm tra nguồn ẩm và vệ sinh những bộ phận liên quan.

5.4. Bộ lọc có thể giặt được thì sao?

Chỉ vệ sinh bằng nước đối với loại lọc được nhà sản xuất xác nhận là có thể rửa.

Cần tuân thủ phương pháp rửa, làm khô và kiểm tra theo hướng dẫn kỹ thuật.

6. Quy Trình Xử Lý Khi Lọc AHU Bị Ướt

7. Cách Kiểm Tra Nguồn Nước Trong AHU

7.1. Kiểm tra máng nước ngưng

Quan sát tình trạng đọng nước, độ dốc máng, cặn bẩn và khả năng thoát nước.

7.2. Kiểm tra bẫy nước

Kiểm tra cấu tạo và chiều cao bẫy so với áp suất tại vị trí thoát nước.

Bẫy nước không đúng có thể gây thoát nước kém dù đường ống không bị tắc.

7.3. Kiểm tra tốc độ khí qua dàn lạnh

Đánh giá lưu lượng và diện tích mặt dàn để xác định vận tốc khí thực tế.

Nếu có hiện tượng nước bị cuốn khỏi dàn, cần kiểm tra phân bố dòng khí và giải pháp tách nước.

7.4. Kiểm tra cửa lấy gió tươi

Quan sát sau mưa, đặc biệt tại:

• Cửa gió ngoài trời.
• Lam che mưa.
• Đường ống dẫn gió tươi.
• Buồng trộn gió.
• Các mối nối và vị trí có nước đọng.

7.5. Kiểm tra nhiệt độ điểm sương

Khi nghi ngờ ngưng tụ bề mặt, có thể đo:

• Nhiệt độ không khí.
• Độ ẩm tương đối.
• Nhiệt độ bề mặt AHU.

Nếu nhiệt độ bề mặt thấp hơn điểm sương của không khí tiếp xúc, có nguy cơ xuất hiện nước ngưng tụ.

8. Giải Pháp Phòng Ngừa Lọc AHU Bị Ướt

8.1. Bảo trì hệ thống thoát nước

Kiểm tra và vệ sinh máng nước ngưng, đường thoát nước, bẫy nước và các điểm xả.

8.2. Ngăn nước mưa vào hệ thống

Cần lựa chọn cửa lấy gió và lam che mưa phù hợp với điều kiện khí hậu, vị trí lắp đặt và vận tốc gió.

8.3. Kiểm soát hiện tượng cuốn nước

Nếu dàn lạnh có hiện tượng carryover, cần đánh giá vận tốc khí, máng thu nước và cấu trúc buồng dàn lạnh.

Trong một số thiết kế, có thể cần bổ sung bộ tách nước phù hợp.

8.4. Kiểm tra cách nhiệt AHU

Duy trì độ kín và khả năng cách nhiệt của vách AHU để hạn chế ngưng tụ không mong muốn.

8.5. Theo dõi chênh áp bộ lọc

Đồng hồ chênh áp hoặc cảm biến giúp phát hiện một số thay đổi bất thường của trở lực bộ lọc.

Tuy nhiên, chênh áp không thay thế được việc kiểm tra trực quan nguồn ẩm.

8.6. Lựa chọn bộ lọc phù hợp

Đối với môi trường có nguy cơ ẩm cao, cần đánh giá:

• Giới hạn độ ẩm của vật liệu.
• Độ bền khung lọc.
• Chất lượng keo và gioăng.
• Khả năng giữ bụi.
• Chênh áp và lưu lượng.

8.7. Thiết lập chương trình bảo trì định kỳ

Nên xây dựng lịch kiểm tra AHU dựa trên điều kiện vận hành thực tế, đặc biệt trước và trong mùa mưa.

9. Lựa Chọn Bộ Lọc AHU Cho Môi Trường Có Độ Ẩm Cao

Khi thay bộ lọc tại những hệ thống thường gặp tình trạng ẩm, không nên chỉ quan tâm đến hiệu suất lọc.

9.1. Lọc thô

Lọc thô có thể được thiết kế từ nhiều loại vật liệu. Cần xác định khả năng vệ sinh, chịu ẩm và tái sử dụng nếu có.

9.2. Lọc túi

Lọc túi được sử dụng phổ biến trong hệ thống AHU và PAU.

Khi lựa chọn cần xem xét loại vật liệu, kết cấu túi, khung và giới hạn độ ẩm.

9.3. Lọc hộp cứng

Lọc hộp cứng có nhiều thiết kế và cấu trúc vật liệu.

Một số sản phẩm có thể phù hợp với môi trường ẩm, nhưng cần kiểm tra thông số cụ thể thay vì suy luận chỉ từ hình dạng.

9.4. Lọc HEPA

Đối với hệ thống HEPA, cần tuân thủ nghiêm hướng dẫn của nhà sản xuất và quy trình kiểm tra của ứng dụng.

Nếu HEPA bị thấm nước và có nguy cơ suy giảm độ kín hoặc hiệu suất, cần thay thế và thực hiện kiểm tra nghiệm thu phù hợp.

10. Chi Phí Phát Sinh Khi Lọc AHU Bị Ướt

Sự cố lọc AHU bị ướt có thể gây ra nhiều khoản chi phí ngoài giá mua bộ lọc.

• Chi phí bộ lọc thay thế.
• Chi phí nhân công bảo trì.
• Chi phí sửa chữa hệ thống thoát nước.
• Điện năng tăng do trở lực.
• Chi phí kiểm tra chất lượng không khí.
• Chi phí dừng thiết bị hoặc sản xuất.

10.1. Ví dụ chi phí điện do tăng chênh áp

Giả sử AHU có các thông số:

Đối với hệ thống duy trì cùng lưu lượng và giả định hiệu suất không đổi, điện năng tăng thêm ước tính:

Chi phí tăng thêm:

Như vậy, nếu bộ lọc bị tăng thêm 80 Pa trong 1.000 giờ, chi phí điện có thể tăng khoảng 740.000 VNĐ theo giả định trên.

Để đánh giá chi phí toàn diện hơn, doanh nghiệp có thể áp dụng phương pháp Life Cycle Cost (LCC) cho hệ thống lọc AHU.

11. Lọc AHU Bị Ướt Trong Các Ứng Dụng Công Nghiệp

11.1. Nhà máy thực phẩm

Độ ẩm và các nguồn ô nhiễm sinh học cần được kiểm soát theo yêu cầu vệ sinh của từng khu vực.

Khi phát hiện lọc bị ướt, cần đánh giá nguyên nhân và nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường sản xuất.

11.2. Nhà máy dược phẩm

Các khu vực sản xuất có thể yêu cầu kiểm soát chất lượng không khí nghiêm ngặt.

Sự cố lọc ướt cần được đánh giá theo quy trình quản lý chất lượng, bảo trì và thẩm định của cơ sở.

11.3. Phòng sạch điện tử

Nếu cấp lọc trước bị ướt hoặc hư hỏng, khả năng bảo vệ các cấp lọc phía sau có thể bị ảnh hưởng.

Cần kiểm tra tình trạng hệ thống và các yêu cầu kiểm soát hạt.

11.4. Bệnh viện

Tại các khu vực kiểm soát nhiễm khuẩn, sự cố ẩm và nấm mốc có thể cần biện pháp xử lý và nghiệm thu riêng.

11.5. Tòa nhà thương mại

AHU bị đọng nước có thể làm tăng nguy cơ mùi ẩm, suy giảm hiệu quả thông gió và ảnh hưởng chất lượng không khí trong nhà.

12. Những Sai Lầm Khi Xử Lý Lọc AHU Bị Ướt

12.1. Chỉ phơi khô lọc rồi lắp lại

Không thể mặc định vật liệu lọc đã khôi phục tính năng sau khi làm khô.

12.2. Chỉ thay lọc mà không xử lý nguồn nước

Nếu nguyên nhân không được khắc phục, bộ lọc mới có thể tiếp tục bị ướt.

12.3. Chỉ theo dõi chênh áp

Bộ lọc có thể bị hư hỏng hoặc rò khí mà chênh áp không phản ánh đầy đủ.

12.4. Xịt hóa chất trực tiếp lên bộ lọc

Không nên tự ý phun hóa chất hoặc chất khử khuẩn lên vật liệu lọc nếu nhà sản xuất không cho phép.

Hóa chất có thể ảnh hưởng đến vật liệu, keo, khung và hiệu suất.

12.5. Không kiểm tra vật liệu cách nhiệt

Lớp cách nhiệt bị thấm nước có thể tiếp tục tạo nguồn ẩm trong hệ thống.

12.6. Khởi động lại khi buồng lọc còn nước

Cần loại bỏ nước đọng và xác nhận nguồn nước đã được kiểm soát trước khi đưa AHU trở lại vận hành.

13. Câu Hỏi Thường Gặp Về Lọc AHU Bị Ướt

14. Giải Pháp Lọc Khí AHU Và Bảo Trì Hệ Thống Từ VIETPHAT

CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ THUẬT VIỆT PHÁT – VIETPHAT hoạt động trong lĩnh vực lọc không khí, thiết bị và phụ tùng cho hệ thống HVAC, AHU, PAU, phòng sạch và các ứng dụng công nghiệp.

Với kinh nghiệm từ năm 2012, VIETPHAT hướng đến cung cấp các giải pháp lọc khí phù hợp với yêu cầu kỹ thuật và điều kiện vận hành thực tế.

14.1. Tư vấn lựa chọn bộ lọc

VIETPHAT hỗ trợ khách hàng xem xét các thông số:

• Kích thước và số lượng lọc.
• Lưu lượng không khí.
• Cấp hiệu suất lọc.
• Chênh áp ban đầu.
• Điều kiện độ ẩm.
• Vật liệu và cấu trúc bộ lọc.

14.2. Giải pháp thay thế lọc AHU

Tùy yêu cầu hệ thống, có thể lựa chọn lọc thô, lọc túi, lọc tinh, lọc hộp cứng hoặc các cấp lọc chuyên dụng phù hợp.

14.3. Hỗ trợ đánh giá nguyên nhân sự cố

Khi phát hiện lọc AHU bị ướt, khách hàng nên cung cấp các thông tin:

• Hình ảnh bộ lọc bị ướt.
• Vị trí lọc trong AHU.
• Bản vẽ hoặc sơ đồ AHU.
• Thông số lưu lượng.
• Chênh áp hiện tại.
• Thời điểm xuất hiện sự cố.
• Tình trạng hệ thống thoát nước.

Các dữ liệu này giúp quá trình phân tích nguyên nhân và lựa chọn phương án xử lý có cơ sở hơn.

14.4. Hướng đến tối ưu chi phí vận hành

Lựa chọn bộ lọc phù hợp với môi trường, đồng thời duy trì hệ thống thoát nước và bảo trì đúng cách có thể giảm nguy cơ phải thay lọc ngoài kế hoạch.

15. Kết Luận

Lọc AHU bị ướt là sự cố cần được kiểm tra và xử lý kịp thời nhằm hạn chế ảnh hưởng đến hiệu suất lọc, lưu lượng và chất lượng không khí của hệ thống HVAC.

Các nguyên nhân thường gặp bao gồm nước ngưng từ dàn lạnh, máng nước bị tắc, hiện tượng cuốn nước, nước mưa xâm nhập và ngưng tụ trên các bề mặt lạnh.

Để xử lý hiệu quả, doanh nghiệp cần:

• Xác định chính xác nguồn nước.
• Đánh giá tình trạng bộ lọc.
• Thay lọc hư hỏng hoặc nhiễm bẩn.
• Khắc phục hệ thống thoát nước.
• Kiểm tra độ kín và lưu lượng.
• Thực hiện chương trình bảo trì định kỳ.

VIETPHAT khuyến nghị không chỉ tập trung thay bộ lọc bị ướt, mà cần xử lý triệt để nguyên nhân phát sinh nước để phòng ngừa sự cố tái diễn.